POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ

CO ROBIMY?

OGRODY

NATURA-
LISTYCZNE

DRZEWO

 
OCHRONA PŁAZÓW

WITAMY W OJCOWSKIM PARKU NARODOWYM

DOCEŃ
PNĄCZA

NIE ŚMIEĆ, NIE BĘDZIESZ MUSIAŁ SPRZĄTAĆ

ZRÓB SWÓJ STAW

STOP WYPALANIU TRAW

DOLINA DRWINKI UMIERA

ROWEROWY SZLAK BRZOZOWY

OSOBLIWOŚCI PRZYRODY OKOLIC TENCZYNKA

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ
TOWARZYSTWA

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ
"DRZEWO"

Wydawca
Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody
Szkoła Podstawowa w Kluczach


Redakcja:
Mariusz Waszkiewicz, Ilona Szczęch

Współpraca:
Gminne Centrum Informacji w Kluczach

Zdjęcia: 
Patrycja Szakała
Mariusz Waszkiewicz
Karolina Korzekwa
archiwum szkół podstawowych w Chechle, Kluczach, Rodakach

Logo Dnia Drzewa:
Katarzyna Dziuba, Szkoła Podstawowa w Grojcu 

Publikacja wydana w ramach projektu „Nie siedź w domu, wyjdź i posadź drzewo” realizowanego dzięki wsparciu finansowemu:

Funduszu Partnerstwa

Fundacji Bioregion Jura

Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska 
i Gospodarki Wodnej w Krakowie

Hewlett Packard Polska 
– nagroda w konkursie „W przyjaźni z przyrodą

Klucze to gmina bardzo atrakcyjnie położona pomiędzy Wyżyną Krakowsko-Częstochowską i Wyżyną Śląską, na terenie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd. Jej włączenie w 1976 roku do Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych przyczyniło się do zachowania wartości przyrodniczych tego regionu.

Ziemia Kluczewska reprezentuje typowy krajobraz jurajski. Jura Krakowsko-Czestochowska jest regionem wyjątkowym, krainą niezwykłych kontrastów. Spotkać tu można występujące obok siebie elementy przyrody różnych, bardzo odległych nieraz obszarów. Żaden z pozostałych regionów naszego kraju nie może poszczycić się większą różnorodnością. Nigdzie indziej w Polsce nie spotkamy tak bogatego krajobrazu o charakterze krasowym. Na terenie gminy Klucze występują licznie odkryte skały jurajskie. Zbudowane z wapienia, ulegały krasowi, dzięki czemu teren gminy to istne królestwo jaskiń. 
Znaczna różnorodność warunków siedlis-kowych spowodowała, że wykształciła się tu lub zachowała z poprzednich okresów klimatycznych bardzo bogata szata roślinna, nigdzie indziej w Polsce w tak dużym urozmaiceniu nie spotykana. Do najbardziej 

interesujących należą reliktowe zespoły górskie występujące tu z dala od swych zwartych zasięgów. Na cienistych zboczach dolin zachowała się żyzna buczyna karpacka oraz jaworzyna górska z języcznikiem zwyczajnym. Do wartościowych zbiorowisk należy ciepłolubna buczyna storczykowa, reprezentująca element południowoeuropejski i zajmująca silnie nasłonecznione, skaliste zbocza oraz wzgórza wapienne. To osiągające tu kres swego zasięgu, południowe zbiorowisko, poza Jurą znane jest w Polsce tylko z Pienin. Innymi zespołami lasów bukowych są kwaśna buczyna niżowa i buczyna sudecka. Zdarzają się także bory sosnowe występujące głównie na piaskach. Zupełnie odmienny charakter mają bory i lasy bagienne oraz łęgi jesionowo-olszowe występujące w dolinie Białej Przemszy i jej dopływów. Roślinność nieleśną tworzą zbiorowiska szuwarowe, fragmenty torfowisk, ziołorośla i łąki wilgotne. Na uwagę zasługuje roślinność odsłoniętych skałek wapiennych. Szczególnie charakterystyczne są murawy kserotermiczne – najbogatsze w gatunki i najbardziej kwieciste jurajskie biocenozy, będące ostoją rzadkich, często reliktowych gatunków flory i fauny. 
Ewenementem w skali europejskiej jest Pustynia Błędowska. Jej powstanie wiąże się z intensywnym wyrębem lasów na potrzeby hut srebra i ołowiu, zapoczątkowanym w XIII-XIV w. Wycięcie lasów nasiliło procesy erozji wietrznej, która doprowadziła do zniszczenia cienkiej warstwy gleby i odsłonięcia luźnych piasków. Współczesny wygląd tego obszaru znacznie odbiega od stanu z początku XX wieku. Na przeważającym obszarze, pustynia pokryta jest dziś roślinnością. Południowa część tzw. Wielka Pustynia objęta jest ochroną w formie użytku ekologicznego na powierzchni 684 hektarow.
Roślinności towarzyszą liczne gatunki ssaków, ptaków, płazów, gadów i bezkręgowców. Do najciekawszych zwierząt należą: minóg strumieniowy i bóbr europejski. Występują tu także lisy, borsuki, dziki, sarny i zające. Dużą osobliwoś pod względem jakościowym, jak i ilościowym stanowią nietoperze. W jaskiniach i szczelinach skalnych, oprócz nietoperzy żyją liczne sowy, wśród nich także rzadkie puchacze. Poza tym można spotkać orliki krzykliwe, pustułki, drozdy skalne, pliszki górskie, bociany czarne, bociany białe, dzięcioły czarne i zielone. 
Turystycznemu poznaniu gminy Klucze służą szlaki piesze i rowerowe, a także 250-kilometrowy Transjurajski Szlak Konny rozpoczynający się w Nielepicach pod Krakowem i prowadzący do Częstochowy. Liczne i dobrze oznakowane przyrodnicze ścieżki edukacyjne pokazują różnorodność szaty roślinnej, ostańce skalne, jaskinie, schroniska skalne oraz pozostałości po kamieniołomach. 

POMNIKI PRZYRODY

"Miejcie szacunek dla drzewa, które jest jednym wielkim cudem i które dla naszych przodków było rzeczą świętą. Wrogi stosunek do drzewa jest cechą narodu o małej wartości i cechą człowieka nikczemnego".

                                                                                       Aleksander von Humboldt

Stary Dąb

Usiadłem kiedyś w lesie

Pod starym dębem blisko

Szumiał tak bardzo pięknie

Jakby chciał powiedzieć wszystko

Wspomniał pewnie czasy

Kiedy mnie jeszcze nie było

Pamiętał wiele, widział wszystko

Jakby to było bardzo blisko

Wieczorny wiatr

Cicho listkami szeleścił

A stary dąb

Snuje stare dziwne opowieści

   Przemysław Grzanka

Szkoła Podstawowa w Chechle

Twórcą pojęcia "pomnik przyrody" jest Aleksander von Humboldt, niemiecki przyrodnik, podróżnik i geograf. Jako jeden z pierwszych zwracał uwagę na konieczność ochrony przyrody, a terminu "pomnik przyrody" użył pod wpływem niezapomnianego wrażenia, jakie na nim wywarły olbrzymie, sędziwe drzewa oglądane w Ameryce Południowej podczas podróży w latach 1799-1804.

Pomnikami przyrody w Polsce są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie. 

Na terenach niezabudowanych, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowiące pomniki przyrody podlegają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu.

Również na terenie Gminy Klucze znajdują się pomniki przyrody. Są nimi drzewa, ale również wapienne ostańce.

Pomniki przyrody gminy Klucze

Lipa szerokolistna – obwód 350 cm; Rodaki ul. Wiejska

Buk zwyczajny – obwód 450 cm; Klucze – Pod Pożogami

Buk zwyczajny – obwód 390 cm

Klucze – Pod Pożogami

Buk zwyczajny – obwód 340 cm

Klucze – Pod Pożogami

Skały Nad Kopalnią - Jaroszowiec

 Skałki tworzące wapienny mur skalny o wysokości 7 – 15 m, składający się z baszt, wieżyczek i turniczek skalnych otaczających środkową część mury

Buk zwyczajny – obwód 380 cm

Skały Nad Kopalnią – Jaroszowiec

Góra Maśnica

Wapienna pole skałkowe i ściana skalna wysokości do 10 m

Góra Winnica

Wierzchołek Góry Winnicy zbudowany z wapienia skalistego, ściana skalna o wys. 5 m.

Góra Piecki; Zespół pasa skałkowego

Wzgórze Szczypy; Dwie grupy skał – na wierzchowinie i w dolnej części zbocza

Buk zwyczajny – obwód 350 cm 

Pomiędzy Stawem Czerwonym a ostańcem, przy ścieżce przyrodniczej

Buk zwyczajny – obwód 350 cm

Pomiędzy Stawem Czerwonym a ostańcem, przy ścieżce przyrodniczej

Buk zwyczajny – obwód 270 cm

Pomiędzy Stawem Czerwonym a ostańcem, przy ścieżce przyrodniczej

DZIEŃ DRZEWA

20 października jest obchodzony jako dzień drzewa od 2000 r. przez ekologów czeskich, dwa lata później tradycje tę podjęli ekolodzy słowaccy. W 2003 roku Dzień Drzewa obchodzono w Polsce po raz pierwszy pod hasłem „Dość słów, niech rosną drzewa sadząc 1500 drzew na małopolskim odcinku szlaku Greenways Kraków-Morawy-Wiedeń.

W 2004 r. inicjatywa obchodów Dnia Drzewa została poszerzona o małopolski odcinek szlaku Bursztynowego oraz region Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej posadzonych zostało 2500 drzew w gminach Klucze i Alwernia oraz miejscowościach: Mników, Smardzowice, Zabierzów, Kraków. Drzewa owocowe sadzili także członkowie stowarzyszenia „Środowisko i My” oraz mieszkańcy gminy Wielka wieś pragnący w ten sposób zapoczątkować odbudowę sadów ze „starymi” odmianami drzew owocowych. Na Szlaku Bursztynowym (na odcinku od granicy polsko-słowackiej po Kraków) kilkaset dzieci i młodzieży oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych i lokalnych samorządów posadzili 1500 jarzębin.

Co Ty możesz zrobić?

Þ Zwróć uwagę na drzewa rosnące w Twoim otoczeniu. Szczególnie, zwróć uwagę na drzewa ginących gatunków lub odmian oraz drzewa wyróżniające się z otoczenia swoim wyglądem, położeniem, historią. Postaraj się aby drzewo takie zostało „pomnikiem przyrody”. Wnioski o objęcie obiektu ochroną należy składać w gminnych lub wojewódzkich wydziałach ochrony środowiska podając dokładną lokalizację obiektu oraz motywy, jakimi kierowano się składając wniosek.

Motywem do podejmowania ochrony pomnikowej są najczęściej okazałe rozmiary drzewa, a zwłaszcza grubość jego pnia.

Przykładowe wymiary drzew, kwalifikujące na pomnik przyrody

Wielkość drzewa jest jednak tylko jednym z powodów objęcia drzewa ochroną. Jeżeli drzewo wyróżnia się z otoczenia np. ciekawym kształtem, historią, stoi w interesującym, często odwiedzanym miejscu to również można uznać je za pomnik przyrody, pomimo mniejszych rozmiarów.

Þ Weź udział w obchodach Dnia Drzewa - 20 października. Wyjdź  z domu i posadź swoje drzewo. Może kiedyś  ono też zostanie pomnikiem przyrody.

DZIAŁANIA PLACOWEK OŚWIATOWYCH NA RZECZ PRZYRODY W GMINIE KLUCZE

                        ,,….bo trzeba pokochać swój najmniejszy skrawek ziemi,

                        tak po prostu, na co dzień….”

                                                                   Mira Stanisławska- Meysztowicz, 

                                                                   Fundacja Nasza Ziemia

Od wielu lat gmina Klucze bardzo aktywnie uczestniczy w działaniach na rzecz środowiska naturalnego. Działania te skupione są głównie wokół placówek oświatowych i służą edukacji ekologicznej społeczeństwa. Edukacja ma na celu zmianę świadomości ekologicznej, oraz ochronę rodzimej przyrody. Wszystkie podejmowane działania osadzone są w lokalnych potrzebach i oczekiwaniach mieszkańców.

Skutkiem takiego pojmowania działalności ekologicznej, zarówno szkoły jak i przedszkola podejmują w każdym roku lokalne przedsięwzięcia o różnorodnym zakresie.

W celu zwiększenia efektywności działań powołano w 7 szkołach podstawowych gminy Ekologiczne Kluby Europejskie, które wspólnie podejmują zadania proekologiczne na rzecz środowiska przyrodniczego. Dzięki wspólnym działaniom Klubów, efekty ekologiczne zadań są znacznie większe, niż podejmowane przez pojedyncze placówki oświatowe. Jednym z ostatnich zadań podjętych przez Ekologiczne Kluby Europejskie jest udział w programie ,,Nie siedź w domu, wyjdź i posadź drzewo” organizowanym przez Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody. Akcją sadzenia drzew objęty został obszar całej gminy, dzięki czemu zadrzewiono place przyszkolne, obsadzono szlaki komunikacyjne i turystyczne. Sadzenie drzew to od dłuższego czasu jedno z wiodących działań w gminie na rzecz środowiska.

Co roku sadzone są drzewa, ze szczególnym uwzględnieniem gatunków rodzimych. Posadzono dęby, odtwarzając tym sposobem lasek dębowy, który w sposób szczególny utkwił w pamięci starszym mieszkańcom Klucz jako miejsce integracji mieszkańców. Sadzenie drzew przy szkołach sprzyja tworzeniu ostoi dla ptaków gdzie wiesza się budki lęgowe, a jesienią karmniki. Gatunki drzew sadzonych w szkolnych ogrodach nie są przypadkowe, dzięki temu powstają prawdziwe ogrody dendrologiczne, które z czasem posłużą jako cenna pomoc dydaktyczną.

 Działalność ekologiczna w gminie Klucze została uhonorowana licznymi nagrodami na szczeblu lokalnym, powiatowym i wojewódzkim. Otrzymano również nagrody w konkursach ogólnopolskich:

·    I nagrodę w  konkursie ,,Szkoły dla Ekorozwoju” Fundacji Partnerstwo dla Środowiska.

·    I nagrodę w  konkursie ,,W harmonii z przyrodą” organizowanym przez Hewlett-Packard Polska.

·    I nagrodę w ogólnopolskim konkursie ,,Przyjaciele Ziemi” Fundacji Nasza Ziemia

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ
TOWARZYSTWA

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ
"DRZEWO"